‘Brug slaan naar alle specialisten hoogbegaafdheid’
ECHA Netwerk Nederland voortaan beroepsvereniging
Over Martin Timmer
Voorzitter van ECHA Netwerk Nederland Martin Timmer heeft zich, na zijn doctoraalstudie Duitse Taal en Letteren met verdieping Taalonderwijskunde, gespecialiseerd in het begeleiden van hoogbegaafde jongeren. Hij begeleidt samen met zijn echtgenote en gedragsspecialist Kirsten Timmer-van Balen hoogbegaafde jongeren en hun ouders vanuit hun eigen praktijk Voorsprong in Talent. Sinds 1998 is hij werkzaam in het middelbaar onderwijs als docent en sinds 2013 ook als specialist hoogbegaafdheid. Op dit moment werkt Martin op een middelbare school in Amersfoort.
Over Simone van Dijk
Simone van Dijk, vicevoorzitter ECHA Netwerk Nederland, is sinds 2020 ECHA-specialist. Vanuit haar bedrijf Navigandum richt ze zich op advies, begeleiding en coaching op het gebied van onderwijs aan en ondersteuning van jongeren en (jong)volwassenen. Ze is actief als docent Engels talentontwikkeling, educatief auteur/ontwikkelaar, MILS Coach en Peers4Parents Facilitator. Daarnaast is ze betrokken bij l’Oiseau Bleu (specifiek studeren en werken met hoogbegaafdheid na het speciaal onderwijs) en maakt ze als vrijwilliger onderdeel uit van het telefonische Ouderlijn-team van Stichting Hoogbegaafd!.
Over Winanda Maljaars
Winanda Maljaars verzorgt voor ECHA Netwerk Nederland de ledenadministratie. In 2010 voltooide ze de ECHA-opleiding. Ze stopte als leerkracht in het primair onderwijs en is als zzp’er werkzaam in opdracht van het Samenwerkingsverband als ambulant begeleider, waarbij ze ook leerkrachtbegeleiding en teamscholing biedt voor hoogbegaafde leerlingen in het primair en voortgezet onderwijs. Ze heeft een master Pedagogiek afgerond en op dit moment is ze binnen een school bezig om het innovatietraject Hoogbegaafdheid uit te rollen. Daarnaast is ze per 27 juni afgestudeerd als assessor voor leerpotentieelonderzoeken volgens Dynamic Assessment door middel van het Mediërend Leren van David Tzuriel.
ECHA Netwerk Nederland heet sinds 1 juli ECHA Netwerk Nederland – Beroepsvereniging voor specialisten in hoogbegaafdheid. Een heel ingrijpende verandering is het niet: de statuten blijven hetzelfde. Toch verandert er wel wat.
Het valt niet mee om bestuursleden van ECHA Netwerk Nederland (fysiek) samen te brengen. Het bestuurslidmaatschap is namelijk vrijwilligerswerk en de leden zitten door het hele land. Voorzitter Martin Timmer werkt in de regio Amersfoort, vicevoorzitter Simone van Dijk in West-Brabant en Winanda Maljaars, verantwoordelijk voor de ledenadministratie, werkt in Alkmaar en omgeving. Gelukkig biedt Teams uitkomst.
Wie met hoogbegaafden werkt, heeft ongetwijfeld wel eens van ECHA en van RITHA gehoord (zie kader). In 2008 zag ECHA Netwerk Nederland het levenslicht. Winanda Maljaars vertelt: ‘De mensen die de ECHA-opleiding in Nederland hadden gedaan, hadden behoefte aan een netwerk van collega’s om kennis en ervaring uit te wisselen en met elkaar te sparren. Dat netwerk telt op dit moment 360 leden.’
ECHA, RITHA en meer
ECHA (European Council for High Ability), opgericht in 1988, bevordert kennis, beleid en praktijk rondom hoogbegaafdheid in Europa en brengt onderzoekers, professionals en beleidsmakers samen die werken met begaafde en getalenteerde kinderen en volwassenen. ECHA organiseert congressen en conferenties, geeft publicaties uit (zoals het High Ability Studies Journal) en leidt professionals op via de ECHA Specialist in Gifted Education-opleiding. Dit is een internationaal erkende opleiding voor leerkrachten, begeleiders en andere professionals die werken met (vermoedelijk) hoogbegaafde leerlingen. Deze opleiding wordt in Nederland verzorgd door Radboud Universiteit Nijmegen: Radboud International Training on High Ability, kortweg RITHA.
Kijk voor meer info op www.echanetwerk.nl.
Andere invulling
Al die jaren functioneerde ECHA Netwerk Nederland volgens Martin Timmer prima als alumnivereniging. ‘Wel ontstond gaandeweg vanuit de opleiding zelf de behoefte aan een andere invulling, omdat sommmige ECHA-specialisten zich qua register nergens bij konden aansluiten. Je kunt bijvoorbeeld een SKJ-registratie* krijgen als je een zorggerelateerde opleiding hebt gedaan en daadwerkelijk in de zorg werkt. Voor het overgrote deel van onze leden, werkzaam in het onderwijs, is er geen koppeling naar een kwaliteitsregister of iets dergelijks mogelijk. Met ECHA Netwerk Nederland wilden wij invulling geven aan die behoefte.’ Daarnaast was er binnen de ECHA-opleiding de wens om samen met ECHA Netwerk Nederland op te trekken richting de politiek, aldus Martin. ‘Samen sta je sterker en een beroepsvereniging legt gewoon meer gewicht in de schaal dan een alumnivereniging.’
Geen zwaardere eisen
De tijd was dus rijp om de alumnivereniging een stap verder te brengen. Simone van Dijk: ‘In het verleden woonden sommige leden de bijeenkomsten niet altijd bij. Inmiddels is dat veranderd: leden nemen minimaal eenmaal per jaar deel aan een bijeenkomst. Als de leden dat te weinig vinden, kunnen we er tijdens een ledenvergadering voor kiezen dat aantal te verhogen.’ Verder verandert er volgens Simone niet zoveel voor de leden. ‘Er worden verder geen zwaardere eisen gesteld aan het lidmaatschap en leden hoeven zich niet te herregistreren voor de nieuwe beroepsvereniging. Wel vragen we betrokkenheid, activiteit en kwaliteit van onze leden, om hun professionaliteit en vindbaarheid te borgen voor mensen die hulp nodig hebben op het gebied van hoogbegaafdheid, of het nu om een school, ouders of andere belanghebbenden gaat.’
Was ECHA Netwerk Nederland dan geheel vrijblijvend? Winanda: ‘Nee, ook voorheen waren onze leden al verplicht om bij een ledendag, thema- of intervisieavond of terugkomdag van de opleiding aanwezig te zijn. Al was het maar omdat de Radboud Universiteit op de terugkomdagen actuele wetenschappelijke inzichten met het netwerk deelt. Daardoor hadden die bijeenkomsten het karakter van een bijscholing.
We vinden dat mensen die een hulpverlener of begeleider op het gebied van hoogbegaafdheid zoeken en bij ECHA Netwerk Nederland uitkomen, ervan uit mogen gaan dat zo iemand zijn kennis op peil heeft gehouden. Dat betekent dat de gegevens van leden die meer dan een jaar niet aan een bijeenkomst hebben deelgenomen van onze website worden verwijderd tot het moment dat ze weer actief worden. Dat alles gebeurt heel zorgvuldig. Daarnaast hebben we statuten, een huishoudelijk reglement, een ethische code en een klachtenregeling.’
Kwaliteitsregister
Zien de bestuursleden de nieuwe beroepsvereniging dan als een kwaliteitsregister? Martin schudt van nee. Winanda denkt na en zegt: ‘Het lastige van een kwaliteitsregister is dat je op gezette tijden moet controleren of de leden nog aan de gestelde kwaliteitscriteria voldoen. Dat is veel werk, we zijn een vereniging en het bestuurslidmaatschap is vrijwilligerswerk. Dan zou je een commissie in het leven moeten roepen die audits afneemt. Dat kunnen we nu niet waarmaken. Wel zijn er mogelijkheden voor onze leden om zich in te schrijven in het KwalteitsRegister HoogBegaafdheid (KRHB).’
Martin: ‘We zijn aan het onderzoeken hoe onze leden straks eenvoudig kunnen worden ingeschreven in het KRHB, zonder dat ze nog allerlei herregistratiedocumenten moeten aanleveren. We hebben goed contact met het register. Overigens heeft dat register vooral een relatie met het onderwijs, we missen dan nog een goede kwaliteitsregistratie voor de zorg.’
Een toegankelijk netwerk
Hoe kijken andere experts hoogbegaafdheid aan tegen ECHA Netwerk Nederland? Er zijn immers meer opleidingen op het gebied van hoogbegaafdheid. Martin windt er geen doekjes om: ‘In het verleden waren er andere hoogbegaafdheidsspecialisten die ons te veel naar binnen toe gericht vonden. Dat is ook weleens zo benoemd. Voormalige bestuurders waren al van plan daar verandering in te brengen en het vorige bestuur heeft daar al de eerste stappen in gezet. In navolging daarop hebben we dit jaar bijvoorbeeld voor het eerst een online bijeenkomst georganiseerd waaraan ook niet-ECHA-leden konden deelnemen. Dat gaan we vaker doen, bijvoorbeeld in de vorm van thema-avonden.
Verder zoeken we meer dan voorheen de samenwerking met andere organisaties zoals de Landelijke Beroepsgroep Begeleiders Onderwijs (LBBO). Ook hebben we inmiddels goed contact met het Kenniscentrum Hoogbegaafdheid. En we zijn aan het onderzoeken of we met andere partijen een congres over hoogbegaafdheid kunnen organiseren. Kortom, we willen meer optrekken met andere partijen, ook omdat we daardoor als beroepsvereniging meer kunnen bijdragen aan expertise rondom hoogbegaafdheid.’
Volgens Martin heeft de LBBO ook een afdeling voor specialisten hoogbegaafdheid. ‘We zijn met hen in gesprek. Een van de denkrichtingen kan zijn dat wij de beroepsvereniging zijn voor mensen die specifiek de ECHA-opleiding hebben gevolgd en dat zij de beroepsvereniging zijn voor specialisten hoogbegaafdheid met een andere opleiding. Nee, ik ben niet bang dat we elkaar gaan beconcurreren. We hebben dezelfde doelstelling: hoogbegaafden ondersteunen, op welke wijze dan ook, vanuit onderwijs of vanuit zorg.’
Samen optrekken
Simone stipt aan dat de wens om de alumnivereniging te transformeren tot een beroepsvereniging niet alleen van de leden van ECHA Netwerk Nederland kwam. ‘Ook de Radboud Universiteit was daar om verschillende redenen een groot voorstander van. Misschien nog wel meer dan de leden. De eerste reden is dat als ECHA-studenten klaar zijn met hun opleiding, de universiteit ze loslaat. Als ze in de praktijk op vragen stuiten, is het volgens de universiteit fijn als ze daarmee terechtkunnen bij een beroepsvereniging. Daarnaast wil de universiteit graag samen met ons, in de hoedanigheid van beroepsvereniging, optrekken richting de politiek. En dan specifiek richting het ministerie van OCW.’
Gevolgen van de omslag
Wat gaan de leden merken van de omslag van alumnivereniging naar beroepsvereniging? Simone: ‘We gaan wat steviger op de inhoud zitten en er strakker op toezien dat leden actief zijn. Het beleidsvoorstel daartoe is ter stemming gebracht en onze leden stemden nagenoeg unaniem voor. We verwachten een bepaalde mate van commitment. Dat stelt ook hogere eisen aan ons, het bestuur. We zullen duidelijker moeten communiceren en consequent moeten blijven werken volgens de afgesproken procedures. Verder willen we meer gaan samenwerken met andere partijen en zichtbaarder zijn, bijvoorbeeld in gezamenlijke congressen, workshops of publicaties.’
Winanda: ‘Ook bieden we op dit moment incidenteel financiële steun aan onderzoeksprojecten. Dat is een overblijfsel uit de coronatijd. Toen hielden we geld over uit de jaarlijkse contributie van de leden omdat veel activiteiten niet konden doorgaan. De leden hebben toen geopperd dat ze bij het netwerk onderzoeksvoorstellen konden indienen. Daarvan hebben we er inmiddels twee financieel gesteund, op voorwaarde dat de onderzoeksresultaten worden gedeeld met alle aangesloten leden.’
*Een SKJ-registratie is een officiële registratie in het Kwaliteitsregister Jeugd van de Stichting Kwaliteitsregister Jeugd (SKJ). Deze registratie is bedoeld voor jeugdprofessionals die werken met kinderen, jongeren en hun gezinnen. Het is een waarborg voor vakbekwaamheid, professionaliteit en permanente ontwikkeling binnen de jeugdhulp en jeugdbescherming.
ECHA Netwerk Nederland
ECHA Netwerk Nederland is een diverse vereniging met 360 leden verspreid over heel Nederland en België die uiteenlopende achtergronden hebben. Eén ding hebben ze in ieder geval wel met elkaar gemeen: ze hebben de ECHA-opleiding of een van de RITHA-opleidingen aan de Radboud Universiteit in Nijmegen met goed gevolg afgerond. ECHA Netwerk Nederland heeft jaarlijks twee bijeenkomsten. De ledendag in het voorjaar, georganiseerd door de beroepsvereniging zelf, en de samen met de Radboud Universiteit georganiseerde terugkomdag. Verder zijn er ieder jaar vier online intervisie- en thema-avonden.